Evrenus Fırat Polat · ·
Ödeme koşulları müşteriye ödemenin tam olarak ne zaman yapılması gerektiğini söyler. Belirsiz koşullar, faturaların geç ödenmesinin en büyük nedenlerinden biridir. "Yakında ödeyin" bir vade tarihi değildir. Tahmine davettir.
"30 gün vadeli" gerçekte ne anlama gelir
"Vadeli" koşullar günleri fatura tarihinden sayar. Müşterinin e-postayı ne zaman açtığı sayılmaz. 30 gün vadeli, ödemenin fatura tarihinden 30 takvim günü sonra yapılması demektir. Aynı mantık 15, 45 ve 60 gün için de geçerlidir.
Diğer yaygın koşullar:
- Teslimde ödeme: Müşteri faturayı aldığı anda ödeme beklenir. Küçük tutarlar ve tek seferlik işler için yaygındır.
- 7 gün / 15 gün vadeli: Daha kısa koşullar. Tam bir ay nakit bekleyemeyen serbest çalışanlar ve küçük işletmeler kullanır.
- 2/10 net 30: 10 gün içinde ödemede %2 indirim, yoksa 30 günde tam tutar. Mantıklı olup olmadığını erken ödeme indirimi hesaplayıcımızla görün.
- Peşin / ön ödeme: İş başlamadan önce. Bkz. fatura ön ödemeleri.
- Ay sonu + X gün: Faturadan sonraki ay sonundan itibaren sayılır. Kurumsal müşterilerde yaygındır. Örneğin "ay sonu + 30".
Türkiye'de pratik notlar
Türkiye'de çek ve senet ile vadeli ödeme de yaygındır. Bu enstrümanlar tahsilat riski, ciro, protesto ve takip süreleri gibi ayrı konular getirir. Kullanmadan önce mali müşavirinize ve gerekirse avukatınıza danışın. Faturanın düzenlendiği gün ile vade, KDV dönemini etkileyebilir. Vadeyi uzatmak KDV'yi ertelemez; fatura kesildiği dönemde KDV doğabilir. Bu yüzden uzun vadelerde nakit etkisini önceden hesaplayın.
İşletmenize uygun koşulları seçmek
Daha kısa koşullar nakit akışını iyileştirir. Ancak kendi ödemeleri 30 veya 60 günlük ritimde işleyen büyük şirketlere agresif gelebilir. Başlangıç noktaları:
- Yeni veya ara sıra çalışılan müşteriler: Güven oluşana kadar daha kısa koşullar, ön ödeme veya teslimde ödeme.
- Zamanında ödeme geçmişi olan müşteriler: 30 gün vadeli makul ve yaygın bir varsayılandır.
- Büyük şirketler ve kamu kurumları: Tercihinizden bağımsız olarak 45 veya 60 gün isteyebilirler. İşe başlamadan önce teyit edin, faturadan sonra değil.
Her zaman gerçek bir tarih yazın
Koşulunuz "30 gün vadeli" olsa bile faturaya gerçek vade tarihini yazın. "Vade: 15 Kasım 2026" gibi. Böylece müşterinin hangi tarihten saymaya başlayacağına dair belirsizlik kalmaz. Müşterinin takvimine gireceği tarih de budur. Fatura vade tarihi hesaplayıcımız fatura tarihi ve koşuldan kesin vade tarihini verir. İş günü hesaplayıcımız vade hafta sonuna düştüğünde işe yarar.
Örnek: koşul seçimi ve nakit etkisi
Bir ajans ayda ortalama 150.000 TL fatura keser.
Senaryo A: 30 gün vadeli
Müşteriler tam vadesinde öderse alacak ortalama 150.000 TL (bir aylık satış) bekler.
Senaryo B: 60 gün vadeli
Alacak ortalama 150.000 × 2 = 300.000 TL bekler. Fark: 300.000 − 150.000 = 150.000 TL ek nakit bağlanır. Ajans bu parayı %3 aylık maliyetle finanse ediyorsa (örnek): 150.000 × 0,03 = 4.500 TL/ay ek maliyet.
Senaryo C: 2/10 net 30
Fatura 120.000 TL (KDV dahil, indirim ara toplam üzerinden hesaplanırsa matrah da değişir; uygulama için mali müşavire danışın). Basit gösterimle %2 indirim: 100.000 × 0,02 = 2.000 TL. Müşterinin 20 gün erken ödemesi için yıllık getiri yaklaşık %2 / (20 / 365) ≈ %36 eder. Ajans için 2.000 TL kayıp, ama nakit 20 gün önce gelir. Aylık kredi maliyeti %3 ise 20 günde 120.000 × 0,03 × (20 / 30) = 2.400 TL faiz tasarrufu. İndirim, finansman maliyetinden düşükse kârlıdır.
Bu karşılaştırma, vadeyi "ne olursa olsun 60 gün" yapmanın gerçek bir maliyeti olduğunu gösterir. Ortalama tahsilat süresi (DSO) rehberi bu etkiyi ölçmeyi anlatır.
Koşul belirleme adımları
- Nakit ihtiyacınızı hesaplayın: aylık sabit gider kaç TL?
- Müşteri grubuna göre koşul seçin.
- Koşulu teklife ve sözleşmeye yazın.
- Her faturada gerçek vade tarihini gösterin.
- IBAN ve ödeme açıklama kuralını ekleyin.
- Gecikme politikasını yazın (aşağıda).
- Koşulları yılda bir gözden geçirin.
Faturada başka hangi alanlar olmalı sorusu için faturada neler olmalı rehberine bakın.
Gecikme politikanızı önceden belirleyin
Hangi koşulu seçerseniz seçin, ihtiyaç duymadan karar verin: ödeme geç yapılırsa ne olur? Tolerans süresi, gecikme cezası veya faiz. Bunu vade geçtikten sonra değil, faturada ve sözleşmede önceden yazmak, uygulamayı sürpriz hissettirmeden kolaylaştırır. Oran ve uygulama (vade farkı faturası dahil) için mali müşavirinize danışın. Hesaplamak için gecikme faizi hesaplayıcımız ve gecikme ücreti hesaplayıcımız hazırdır. Daha fazla yol için geç ödemeleri azaltma rehberine bakın.
Sık yapılan hatalar
- Koşulu yazmamak: "vadesi gelince öderiz" demek.
- Fatura tarihi ile teslim tarihini karıştırmak.
- Vade tarihini küçük yazıyla gizlemek.
- Büyük müşteriye 60 gün verip nakit planı yapmamak.
- Gecikme sonuçlarını sonradan eklemeye çalışmak.
Sık sorulan sorular
Kaç gün vade vermeliyim?
Küçük işlerde 7–15 gün, genel B2B'de 30 gün yaygındır. Nakit durumunuza ve müşteri riskine göre seçin.
Vade tarihi hafta sonuna denk gelirse?
Sözleşmede belirtin: "izleyen ilk iş günü" gibi. Belirtilmezse tartışma çıkabilir.
Müşteri kendi koşullarını dayatırsa?
Pazarlık yapabilirsiniz. Daha uzun vade için fiyat ya da ön ödeme talep edin.
Koşulları sonradan değiştirebilir miyim?
Yeni işler için evet, önceden bildirerek. Devam eden fatura için yazılı onay gerekir.