Şüpheli alacak, gelir olarak kaydettiğiniz ama hiç tahsil edemeyeceğiniz tutardır. Şüpheli alacak yüzdesi bu zararları vadeli satışlarınızla karşılaştırır. Bu hesaplayıcı tahsilatları düşer ve oranı tahmini satışlara uygulayarak gelecek dönemin zararını öngörür.
Formül
Net şüpheli alacak = silinen şüpheli alacak - tahsil edilen tutar
Şüpheli alacak % = net şüpheli alacak / toplam vadeli satış x 100
Tahmini şüpheli alacak = tahmini vadeli satış x şüpheli alacak %
Toplam vadeli satış sıfırsa yüzde sıfırdır.
Çözümlü örnek
Bir işletme bir yılı inceler:
- Silinen şüpheli alacak: 3.000 ₺
- Silmeden sonra tahsil edilen: 0 ₺
- Toplam vadeli satış: 300.000 ₺
- Gelecek dönem tahmini vadeli satış: 350.000 ₺
Net şüpheli alacak: 3.000 ₺ - 0 ₺ = 3.000 ₺
Şüpheli alacak yüzdesi: 3.000 ₺ / 300.000 ₺ = %1
Tahmini şüpheli alacak: 350.000 ₺ x %1 = 3.500 ₺
Sonucu nasıl yorumlamalı?
Yüzde, her vadeli satışın ne kadarını kaybettiğinizi gösterir. Kâr marjınız düşükse küçük bir oran bile zarar verir. Vadeli satışlarda %1 kayıp, kârın büyük bir bölümünü silebilir.
Şu noktaları göz önünde bulundurun:
- Yeterli geçmiş kullanın. Tek dönem yanıltabilir. Birkaç dönemi karşılaştırın.
- Satışla zararı eşleştirin. Zararlar çoğunlukla önceki dönem satışlarından doğar. Satışlar hızlı değişiyorsa bunu hatırlayın.
- Tahmin basittir. Aynı oranı varsayar. Daha riskli müşterilere satış yapacaksanız oranı artırın.
- Önlem, tahsilattan iyidir. Kredi kontrolü, kapora ve net koşullar oranı düşürür.
Silme ve karşılık kuralları ülkeye göre değişir. Uygulamanızı mali müşavirinizle kontrol edin. Şüpheli alacaklar rehberi silme işlemlerini daha ayrıntılı anlatır.
Pratik kullanım önerileri
Oranı müşteri grubuna veya ürüne göre ayrı hesaplayın. Genel oran düşük görünse bile tek bir müşteri grubu zararın çoğunu üretiyor olabilir. Yeni müşterilere kredi vermeden önce ödeme geçmişini sorun, gerekirse kapora isteyin. Zararı doğuran faturaları kayıt altına alın ve ortak noktaları arayın. Tahmini zararı bütçenize ekleyin. Böylece zarar sürpriz olmaz. Silme işlemlerini ve vergi etkisini mali müşavirinizle planlayın.
Hesaplamada kullandığınız dönemi sabit tutun ve silinen tutarları fatura numarasıyla kaydedin. Böylece hangi müşterinin ne kadar zarar yarattığını sonradan kolayca bulursunuz. Sonraki dönemlerde aynı veriyle oranı yeniden hesaplayıp karşılaştırın.
İlgili araçlar
- Alacak yaşlandırma hesaplayıcı: yaş dilimine göre karşılık için
- Tahsilat etkinlik endeksi hesaplayıcı
- Fatura oluşturucu
- Hesap ekstresi oluşturucu
- Rehber: Ödenmemiş faturaları tahsil etme
Şüpheli alacak yüzdesi hakkında sık sorulan sorular
- Şüpheli alacak yüzdesi nasıl hesaplanır?
- Silinen şüpheli alacaktan sonradan tahsil edilen tutarı çıkarın. Sonucu toplam vadeli satışlara bölün ve 100 ile çarpın. 300.000 ₺ vadeli satışta 3.000 ₺ şüpheli alacak varsa oran %1 olur.
- İyi bir şüpheli alacak yüzdesi nedir?
- Ne kadar düşükse o kadar iyidir. Normal seviye sektörünüze, müşterilerinize ve koşullarınıza bağlıdır. Oranı kendi geçmiş dönemlerinizle karşılaştırın. Zamanla yükselen oran, kredi kontrollerine daha dikkatli bakmayı gerektirir.
- Tahsilatları düşmeli miyim?
- Net şüpheli alacak için evet. Silme işleminden sonra tahsil ettiğiniz para gerçek zararı azaltır. Bunu tahsil edilen tutar alanına girin. Hiçbir şey tahsil etmediyseniz alanı sıfır bırakın.
- Tahmini şüpheli alacak nasıl hesaplanır?
- Hesaplayıcı şüpheli alacak yüzdenizi tahmini vadeli satışlara uygular. Aynı oranın süreceğini varsayar. Karşılık için başlangıç noktası olarak kullanın ve bilinen risklere göre ayarlayın.
- Şüpheli alacak vergiden düşülebilir mi?
- Kurallar ülkeye ve muhasebe yöntemine göre değişir. Türkiye'de şüpheli alacağın gider yazılması ve karşılık ayrılması için vergi mevzuatındaki şartların (örneğin dava veya icra takibi) sağlanması gerekir. Güvenmeden önce mali müşavirinize danışın.