Alacak devir hızı, ortalama alacaklarınızı bir dönemde kaç kez tahsil ettiğinizi gösterir. Yüksek sayı, müşterilerin daha hızlı ödediği anlamına gelir. Net vadeli satışları, dönem başı alacakları ve dönem sonu alacakları girin. Hesaplayıcı ortalama alacakları, alacak devir hızını ve ortalama tahsilat gününü verir.
Formül
Ortalama alacak = (dönem başı alacak + dönem sonu alacak) / 2
Alacak devir hızı = net vadeli satışlar / ortalama alacak
Tahsilat günü = dönemdeki gün sayısı / alacak devir hızı
Tüm girdiler için aynı dönemi kullanın.
Çözümlü örnek
Bir işletmenin bir yıllık rakamları şöyledir:
- Net vadeli satışlar: 300.000 ₺
- Dönem başı alacaklar: 45.000 ₺
- Dönem sonu alacaklar: 55.000 ₺
- Dönem: 365 gün
Ortalama alacaklar: (45.000 ₺ + 55.000 ₺) / 2 = 50.000 ₺
Alacak devir hızı: 300.000 ₺ / 50.000 ₺ = 6
Ortalama tahsilat günü: 365 / 6 = 60,83 gün
İşletme alacaklarını yılda yaklaşık altı kez tahsil eder. Her fatura ödenmeden önce yaklaşık 61 gün bekler.
Sonucu nasıl yorumlamalı?
Tahsilat gününü ödeme koşullarınızla karşılaştırın. 30 gün vade veriyorsanız ve müşteriler 61 günde ödüyorsa, birçok fatura geç ödenmiştir. Aradaki farkı günle görmek için ortalama tahsilat süresi hesaplayıcıyı kullanın.
Şu noktaları aklınızda tutun:
- Evrensel hedef yoktur. İyi oran; sektörünüze, müşteri yapınıza ve koşullarınıza bağlıdır. Önce kendi geçmişinizle karşılaştırın.
- Yön önemlidir. Düşen oran, tahsilatın yavaşladığını gösterir.
- Dönem sonu değil, ortalama. Başlangıç ve bitiş bakiyesinin ortalaması tek bir büyük faturanın etkisini yumuşatır. Yine de mevsimsel zirveleri gizleyebilir. Mevsimsel satışlarda daha kısa dönemler kullanın.
- Yalnızca vadeli satışlar. Peşin satışlar alacak oluşturmaz. Bunları dahil etmek oranı gerçeğinden iyi gösterir.
Muhasebe uygulaması ülkeye ve yönteme göre değişir. Yaklaşımınızı mali müşavirinizle kontrol edin. Konunun tamamı için alacak devir hızı rehberini okuyun.
Pratik kullanım önerileri
Hesaplamayı her çeyrek aynı yöntemle tekrarlayın ve sonuçları bir tabloda tutun. Devir hızı yükseliyorsa tahsilat sürecinizin iyileştiğini düşünebilirsiniz. Düşüyorsa önce en büyük üç müşterinin ödeme davranışına bakın. Tek bir müşteri oranı belirgin biçimde çekebilir. Oranı sektörünüzdeki benzer işletmelerle kıyaslamak istiyorsanız, onların da net vadeli satış ve ortalama alacak yöntemini kullandığından emin olun. Aksi halde karşılaştırma yanıltır.
İlgili araçlar
- DSO hesaplayıcı
- Ortalama tahsilat süresi hesaplayıcı
- Tahsilat etkinlik endeksi hesaplayıcı
- Hesap ekstresi oluşturucu: müşterilere açık faturaların net listesini gönderin
- Rehber: Ortalama tahsilat süresi (DSO)
Alacak devir hızı hakkında sık sorulan sorular
- İyi bir alacak devir hızı nedir?
- Yüksek oran, daha hızlı tahsilat demektir. İyi değer sektörünüze ve ödeme koşullarınıza bağlıdır. Oranınızı kendi geçmiş dönemlerinizle ve benzer büyüklükteki işletmelerle karşılaştırın. Zamanla düşen bir oran erken uyarıdır.
- Alacak devir hızı nasıl hesaplanır?
- Net vadeli satışları ortalama alacaklara bölün. Ortalamayı bulmak için dönem başı ve dönem sonu alacakları toplayıp ikiye bölün. Satışlar ve alacaklar için aynı dönemi kullanın, örneğin bir çeyrek veya bir yıl.
- Yüksek alacak devir hızı her zaman iyi midir?
- Her zaman değil. Çok yüksek oran, vade koşullarınızın fazla sıkı olduğunu ve satış kaybettiğinizi gösterebilir. Büyük bir tahsilattan sonra düşük kalan dönem sonu bakiyeden de çıkabilir. Eğilime ve koşullara birlikte bakın.
- Alacak devir hızı ile DSO arasındaki fark nedir?
- İkisi de tahsilat hızını ölçer. Devir hızı, dönemde alacakları kaç kez tahsil ettiğinizi gösterir. DSO ve ortalama tahsilat günü bunu güne çevirir. Tahsilat günü, dönemin gün sayısının devir hızına bölümüne eşittir.
- Toplam satış mı yoksa net vadeli satış mı kullanmalıyım?
- Net vadeli satışları kullanın. Peşin satışlar alacak oluşturmaz ve oranı bozar. Vadeli satışlardan iadeleri, indirimleri ve iskontoları çıkarın. Peşin ve vadeli satışı ayıramıyorsanız sonucun tahmin olduğunu belirtin.