Ortalama tahsilat süresi olarak da bilinen DSO (days sales outstanding), vadeli bir satıştan sonra ödemenin tahsil edilmesi için geçen ortalama gün sayısıdır. Bu DSO hesaplayıcı ayrıca en iyi olası DSO'yu ve ortalama gecikme gününü verir. Böylece bekleme sürenizin ne kadarının vadeden, ne kadarının geç ödeyenlerden geldiğini görürsünüz.
Formül
DSO = alacaklar / vadeli satışlar x dönem günü
En iyi olası DSO = güncel alacaklar / vadeli satışlar x dönem günü
Ortalama gecikme günü = DSO - en iyi olası DSO
Vadeli satışlar sıfırsa hesaplayıcı sıfır döndürür. Ortalama gecikme günü sıfırın altına inmez.
Çözümlü örnek
Bir şirket bir çeyreği inceler:
- Alacaklar: 50.000 ₺
- Güncel (vadesi gelmemiş) alacaklar: 30.000 ₺
- Vadeli satışlar: 300.000 ₺
- Dönem: 90 gün
DSO: 50.000 ₺ / 300.000 ₺ x 90 = 15 gün
En iyi olası DSO: 30.000 ₺ / 300.000 ₺ x 90 = 9 gün
Ortalama gecikme günü: 15 - 9 = 6 gün
Yalnızca koşullar 9 gün verirdi. Geç ödeyenler 6 gün daha ekler.
Sonucu nasıl yorumlamalı?
DSO'yu ödeme koşullarınızla karşılaştırın. Koşullarınızın çok üstündeki DSO, faturaların çok uzun açık kaldığını gösterir. Önce gecikme günlerine bakın. Hatırlatma ve takiple değiştirebileceğiniz kısım budur.
Dikkat edilecek tuzaklar:
- Dönem uzunluğu. Aynı veri için 30 günlük ve 90 günlük dönem farklı DSO verir. Benzerleri karşılaştırın.
- Büyüyen satışlar. Hızlı büyüme, ödemeler gelmeden alacakları artırır. DSO, tahsilat sorunu olmadan da yükselebilir.
- Mevsimsellik. Dönem sonundaki yoğun bir ay alacakları şişirir. Birkaç dönemi kontrol edin.
- Yalnızca vadeli satışlar. Peşin satışlar bu formülün dışındadır.
Yöntemler şirketten şirkete ve ülkeden ülkeye değişir. Yönteminizi mali müşavirinizle doğrulayın. Ortalama tahsilat süresi (DSO) rehberi göstergeyi daha derinlemesine anlatır.
Pratik kullanım önerileri
DSO'yu her ay hesaplayın ve son on iki ayı bir grafikte izleyin. Tek bir ay yerine eğilime bakın. DSO yükseldiğinde önce gecikme günlerini inceleyin. Sorun, geç ödeyen birkaç büyük müşteriden geliyorsa onlarla ayrı bir ödeme planı konuşun. Sorun geneldeyse faturaların zamanında kesildiğini ve vade tarihinin net yazıldığını kontrol edin. Hedef DSO belirledikten sonra iyileştirmenin değerini DSO iyileştirme hesaplayıcıyla görebilirsiniz.
İlgili araçlar
- DSO iyileştirme hesaplayıcı: daha hızlı tahsilatın değerini görün
- Alacak devir hızı hesaplayıcı
- Alacak yaşlandırma hesaplayıcı
- Hesap ekstresi oluşturucu
- Rehber: Nasıl daha hızlı ödeme alınır
DSO hakkında sık sorulan sorular
- DSO (ortalama tahsilat süresi) nasıl hesaplanır?
- Alacakları dönemin vadeli satışlarına bölün. Sonra dönemdeki gün sayısıyla çarpın. 90 günlük bir çeyrekte 50.000 ₺ alacak ve 300.000 ₺ vadeli satış varsa DSO 15 gündür.
- En iyi olası DSO nedir?
- En iyi olası DSO yalnızca güncel alacakları, yani vadesi gelmemiş faturaları kullanır. Her müşteri tam vadesinde ödese DSO'nuzun ne olacağını gösterir. Koşullarınızın belirlediği tabandır.
- Ortalama gecikme günü nedir?
- DSO eksi en iyi olası DSO'dur. Geç ödeyenlerin tahsilat sürenize kaç gün eklediğini gösterir. Sıfıra yakın değer, müşterilerin vadeye yakın ödediği anlamına gelir.
- İyi bir DSO nedir?
- Tek bir cevap yoktur. İyi DSO ödeme koşullarınıza yakındır ve normlar sektöre göre değişir. Sayınızı genel bir hedefle değil, kendi eğiliminizle ve koşullarınızla karşılaştırın.
- Hangi dönemi kullanmalıyım?
- Bir ay, bir çeyrek veya bir yıl kullanın ve günleri döneme uydurun: 30, 90 veya 365. Sonuçlar karşılaştırılabilir kalsın diye dönemi her seferinde aynı tutun.